Στη Σιθωνία Χαλκιδικής, 145 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, συναντούμε τη Σάρτη, χωριό με τουριστική υποδομή, μεγάλη σε μήκος και πλάτος παραλία και με την επιβλητική χερσόνησο του Άθως να δεσπόζει στο βάθος της θάλασσας.
Στη Σάρτη της Χαλκιδικής ή Νέα Αφησιά, με τους 1.000 περίπου μόνιμους κατοίκους, τα καλοκαίρια ζωντανεύουν με τους εκατοντάδες τουρίστες και επισκέπτες που επιλέγουν τον προορισμό για τις διακοπές τους, τις σύντομες αποδράσεις τους, την αυθημερόν βουτιά τους στη θάλασσα, το ουζάκι τους στα ταβερνάκια του χωριού.
Η Σάρτη (ή Νέα Αφησιά) κτίσθηκε από Μικρασιάτες που ήρθαν το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή από την Αφησιά του Μαρμαρά της Μικράς Ασίας. Στην περιοχή της θάλασσας του Μαρμαρά ήταν και τα νησάκια Κούταλη, Αλώνη, ήταν η επαρχία της Προικοννήσου.
Το μαρμάρινο βιβλίο
Στο μέσο περίπου της παραλίας της Σάρτης θα συναντήσουμε το Love Sarti, με την κόκκινη καρδούλα, σημείο που ο καθένας βγάζει και μια αναμνηστική φωτογραφία με φόντο τον Άθωνα.
Και λίγα βήματα πιο πέρα, ένα μαρμάρινο βιβλίο’ στέκεσαι με σεβασμό και διαβάζεις μέσα σε λίγες γραμμές την ιστορία των προσφύγων που ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους για ένα καλύτερο αύριο. Και έφτασαν, εδώ, και έκτισαν τη Νέα Αφησιά, σημερινή Σάρτη.
Δυο μαρμάρινες πλάκες, πάνω στις οποίες αναγράφονται με αλφαβητική σειρά (Α-Ν και Π-Χ), τα ονόματα των οικογενειών των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν εδώ και δημιούργησαν τη Σάρτη.
Παραδίπλα, άλλη μαρμάρινη πλάκα ενημερώνει τους επισκέπτες, ότι σε εκείνο το σημείο στέκονταν οι καλόγεροι βλέποντας τους Αφησιανούς πρόσφυγες να αποβιβάζονται στη νέα τους πατρίδα.
«Σ’ αυτό το σημείο, στάσου εσύ σήμερα, κοίτα τη θέα και αναλογίσου πόσο ευλογημένος είσαι…» αναγράφεται.
Η ιστορία
Η ιστορία των κατοίκων της Αφησιάς όπως αναγράφεται στις δυο σελίδες του μαρμάρινου βιβλίου, ξεκινάει στις 17 Οκτωβρίου του 1922.
«Άδειασαν τα νησιά μας για δεύτερη φορά, όπως τότε, το 1915. Ανοίξαμε τις κάνουλες των βαρελιών και χυθήκανε τα κρασιά μας. Γέμισε ο τόπος με κόκκινα ντερεδάκια. Θαρρείς πως ματώνει η γη όπως μας ξεριζώνουνε. 220 οικογένειες. Αύριο φεύγουμε».
26 Οκτωβρίου 1922
«Φτάσαμε τελικά στο Λαύριο. Θα μείνουμε για λίγο καιρό και μόλις ησυχάσουν τα πράγματα θα γυρίσουμε πίσω στο νησί μας».
24 Ιουλίου 1923
«Σήμερα, μάθαμε ότι οι μεγάλο εκεί στη Λωζάνη θα υπογράψουν τις αποφάσεις τους. Λένε, πως δεν έχουμε δικαίωμα να γυρίσουμε στα σπίτια και την πατρίδα μας.
Μάθαμε πως και άλλοι συμπατριώτες από τα νησιά κίνησαν για να βρουν μέρος στη Χαλκιδική. Θα ψάξουμε και εμείς».
24 Δεκεμβρίου 1924
«Φτάσαμε σ’ αυτό το μέρος που το λένε Σάρτη. Εδώ θα ρίξουμε άγκυρα. Θα είναι το τελευταίο μας λιμάνι. Εξήντα οικογένειες, οι άλλοι θα έρθουν αργότερα.
Είναι παράξενο το πόσο η παραλία αυτή μοιάζει με του χωριού μας.
Παραμονή Χριστουγέννων. Πόσο παράξενο. Γεννιέται ο Χριστός μας και μαζί του γεννιέται μία καινούργια πατρίδα. Δόξα τω Θεώ!»
Απρίλιος 1925
«Ήρθαν και οι υπόλοιποι. Τώρα ήμαστε 120 οικογένειες. Εδώ θα φτιάξουμε το χωριό μας από την αρχή. Θα βγάλουμε καινούργιες ρίζες. Να ζήσουμε επιτέλους ελεύθεροι και χωρίς φόβο. Θα τα καταφέρουμε. Πρέπει να τα καταφέρουμε. Για τα παιδιά μας».
Τα παραπάνω αποσπάσματα είναι από τον ξεριζωμό των κατοίκων της Αφησιάς και της νέας τους πατρίδας.
Γονείς και παππούδες, κοιμηθείτε ήσυχοι. Τα καταφέρατε! Τα παιδιά σας. Σάρτη, Μάιος 2024.
Στη Σάρτη ταξιδέψαμε με το IOLE TRAVEL, όπου κάθε Σάββατο και Κυριακή διοργανώνει ημερήσιες εκδρομές στις παραλίες της Σιθωνίας, με στάσεις σε Αρμενιστή, Ακτή Πορτοκάλι (Καβουρότρυπες), Πλατανίτσι, Σάρτη. Ώρα αναχώρησης 08.00 από Θεσσαλονίκη, επιστροφή 19.00 – 19.30, ανάλογα την κίνηση.
*
–Το παραπάνω μνημείο δημιουργήθηκε με χρηματοδότηση του Επιμελητηρίου Χαλκιδικής.
-Μην το προσπεράσετε, σταθείτε και διαβάστε το!
