Αντίπαρος, στην καρδιά των Κυκλάδων, η οποία απέχει λιγότερο από ένα ναυτικό μίλι από την Πάρο. Ασβεστωμένα σοκάκια, μπλε παραθυρόφυλλα, μπουκαμβίλιες, καλόγουστα μαγαζιά, θελκτικές παραλίες, το Κάστρο, γραφικά εκκλησάκια, σπήλαιο και άλλα ενδιαφέροντα σημεία σ’ ένα νησί των 35 τ. χλμ. και την ψηλότερη κορυφή του να φτάνει τα 301 μ.
ΝΤΕΠΥ ΧΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ (hiotopoulou@gmail.com)
Ωλίαρος, είναι η αρχαία ονομασία της Αντιπάρου, που σημαίνει ‘δασώδης’, ωστόσο η Αντίπαρος είναι ουσιαστικά γυμνή και η φυσική βλάστησή της αποτελείται από αγριολούλουδα και φρύγανα.
Από την Πάρο την χωρίζει το Στενό της Αντιπάρου, πλάτους 500 μ.–1.000 μ. και βάθους 4,5 μ., και περιβάλλεται από μια ομάδα ακατοίκητων μικρών νησιών με σημαντικότερα το Δεσποτικό, το Στρογγυλό, το Διπλό και τον Κάβουρα.
Η ιστορία της Αντιπάρου ξεκινάει από τους προϊστορικούς χρόνους καθώς ο παλαιότερος γνωστός οικισμός στις Κυκλάδες βρέθηκε στη νησίδα Σάλιαγκος, 500 μέτρα από το Χωριό. Ωστόσο, μια και κατά τη Νεολιθική Περίοδο το επίπεδο της θάλασσας ήταν κατά 6 τουλάχιστον μέτρα χαμηλότερο από το σημερινό, τότε ο Σάλιαγκος ήταν μια χαμηλή χερσόνησος του ισθμού που ένωνε την Πάρο με την Αντίπαρο.
Από την άποψη της φυσικής γεωγραφίας, η Αντίπαρος διακρίνεται σε δύο μέρη: το πιο ήμερο και φιλόξενο βόρειο τμήμα και το βραχώδες και άγριο κεντρικό και νότιο.
Ενώ σ’ ότι αφορά τη γεωλογική ιστορία του νησιού, τα πετρώματα που αποτελούν την Αντίπαρο, και πολλά από τα Κυκλαδονήσια, ανήκουν και στις τρεις κατηγορίες πετρωμάτων που διακρίνουν οι γεωλόγοι: ηφαιστειογενή, ιζηματογενή και μεταμορφωσιγενή πετρώματα.
Ο ορυκτός πλούτος
Ο ορυκτός πλούτος της Αντιπάρου είναι επίσης σημαντικός. Αρχικά ανακαλύφθηκε, στις δυτικές πλαγιές του Προφήτη Ηλία, κοίτασμα λειμονίτη, από τον οποίο εξαγόταν σίδηρος, με θύλακες σμιθσονίτη, από τον οποίο εξαγόταν ψευδάργυρος.
Οι μεταλλευτικές εργασίες στο νησί άρχισαν το 1873, όταν το κράτος παραχώρησε τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων στην Ελληνική Μεταλλευτική Εταιρεία, η οποία άρχισε την εξόρυξη μεταλλεύματος ψευδαργύρου (καλαμίνα) στη θέση “Κακή Σκάλα”.
Το 1990 ανέλαβε τα μεταλλεία η Γαλλική Εταιρεία Λαυρίου, που δημιούργησε στην Αντίπαρο σημαντικές εγκαταστάσεις με κτίρια, γραφεία, μηχανήματα, καθώς και σιδηρόδρομο για τη μεταφορά των μεταλλευμάτων ως τη θάλασσα.
Από το 1902 έως το 1920, από τα μεταλλεία της Αντιπάρου εξορύχθηκαν 45.894 τόνοι μεταλλευμάτων. Οι τελευταίες μεταλλευτικές εργασίες στο νησί – εξόρυξη μμολύβδου – διεξήχθησαν την περίοδο 1952 – 1956.
Τη μεταλλευτική δραστηριότητα στο νησί μαρτυρούν τα νεκρά πια μεταλλεία σιδήρου στις θέσεις “Χατζοβούνι” και “Μπατάγιες”, υδραργύρου στις θέσεις “Κακή Σκάλα” και “Σαν Πιέρος”, μολύβδου στις θέσεις “Βαρβαρόσσα”, “Πρασσοβούνι” και “Τσομπαναρού”, μολύβδου στις θέσεις “Άγιος Γεώργιος” και “Ρενιέρη”, μαγγανίου στις “Μαγγανιές.
Οδηγός στα Μεταλλεία της Αντιπάρου
Και ερχόμαστε, στον οδηγό περιήγησης στα Μεταλλεία της Αντιπάρου, μια έκδοση που φέρει την υπογραφή του Άγγελου Σινάνη, ο οποίος κατά το ήμισυ Αντιπαριώτης – από την μητέρα του- με πολύ κόπο σύλλεξε τα απαραίτητα δεδομένα καταγράφοντας μια απτή εικόνα της εποχής, όσο και της άγνωστης προβιομηχανικής ιστορίας του νησιού, κατά τον 19ο-20ό αιώνα (1869-1917 & 1950-1955). Ταυτόχρονα, θέτει τις βάσεις για μονογραφίες σε άλλα νησιά του Αιγαίου, με παρόμοιες μεταλλευτικές δραστηριότητες.
Η εν λόγω μελέτη αναδεικνύει με λεπτομέρειες τις διαδρομές που μπορεί να κάνει ο επισκέπτης στα κτηριακά και άλλα κατάλοιπα της μεταλλευτικής δραστηριότητας στο νησί. Το μέγεθος τους καταδεικνύει ότι η Αντίπαρος όχι μόνο δεν υπήρξε απομονωμένη από το υπόλοιπο επιχειρηματικό περιβάλλον, αλλά συμμετείχε ενεργά και με σταθερότητα για περισσότερα από 50 χρόνια σε κάθε καινοτόμο εγχείρημα του μεταλλευτικού, τεχνολογικού και εμπορικού τομέα.
«Φαντάζει σαν όνειρο, όμως και αυτή τη φορά η αφοσίωση έφερε αποτέλεσμα. Το Guide to the Mines of Antiparos,είναι γεγονός. Μια έκδοση για τα μεταλλεία της Αντιπάρου στα Αγγλικά» δηλώνει στο Debbiestravel.gr ο συγγραφέας Άγγελος Σινάνης.
Χάρτες, περιγραφές, γεωγραφικά στίγματα
Όπως ο ίδιος μας εξηγεί, «κάθε βιβλίο έχει τα δικά του πρέπει, πόσο μάλλον όταν αυτά απευθύνονται στους ξενόγλωσσους κατοίκους, αλλά και τους εφήμερους επισκέπτες της Αντιπάρου» αναφερόμενος στον ξενόγλωσσο οδηγό για τα μεταλλεία της Αντιπάρου.
Η μελέτη περιλαμβάνει ολόκληρα τα κεφάλαια «Γεωγραφία», «Γεωλογία» και το τρίτο κεφάλαιο «Η σημερινή κατάσταση των μεταλλείων», της αντίστοιχης ελληνικής έκδοσης του βιβλίου Μεταλλεία της Αντιπάρου 19ος-20ός αι.
Σύμφωνα με τον κ. Σινάνη, τα συγκεκριμένα κεφάλαια επιλέχθηκαν γιατί, πράγματι, παρουσιάζουν ιδιαίτερο και αυξημένο ενδιαφέρον για τους επισκέπτες της Αντιπάρου, η πλειοψηφία των οποίων μιλούν και διαβάζουν αγγλικά.
Ειδικότερα, χρήσιμο είναι το τρίτο κεφάλαιο, καθώς πραγματεύεται και καθοδηγεί με χάρτες, με περιγραφές των διαδρομών και με γεωγραφικά στίγματα, τι μπορούν να δουν σήμερα οι επισκέπτες του νησιού μας, από τα τεκμήρια της 50ετούς μεταλλευτικής Ιστορίας της Αντιπάρου.
Παράλληλα στον Οδηγό στα Μεταλλεία της Αντιπάρου, επιχειρήθηκε να απαντηθούν ερωτήματα για τη δημιουργία, τη μορφή των κοιτασμάτων και των βιομηχανικών ορυκτών που εξήχθησαν από τα βάθη της Αντιπαριώτικης γης, όσο και οι θέσεις των μεταλλευτικών εγκαταστάσεων που υπάρχουν σήμερα.
«Αυτά τα πολύτιμα κατάλοιπα μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν πόλους έλξης θεματικού, γεωλογικού, πολιτιστικού και βιωματικού τουρισμού» σχολιάζει ο κ. Σινάνης.
Ονειροπόλος…
Το βιβλίο Guide to the Mines of Antiparos, επιπλέον της αγγλικής ύλης είναι το μοναδικό που διαθέτει δύο περιλήψεις, μια για την Αντίπαρο και μια για την γεωλογία της, οι οποίες, πέραν των ελληνικών, είναι μεταφρασμένες σε έξι γλώσσες: Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Ολλανδικά-Φλαμανδικά, Ισπανικά και Πορτογαλικά.
«Δεν ήμουν βέβαιος ότι θα μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω πολλών αντικειμενικών δυσκολιών. Άλλωστε, από όσο γνωρίζω, δεν έχει γίνει κάτι παρόμοιο στα εκδοτικά χρονικά και για λόγους οικονομίας. Ευτυχώς, βρέθηκε στον δρόμο μου ένας άνθρωπος και επιστήμων γεωλόγος, ο Alain Préat, που έχει επισκεφθεί την Αντίπαρο, με τον οποίο γνωριστήκαμε με διαμεσολάβηση του Γιάννη Α. Τριαντάφυλλου. Του εξήγησα τι ήθελα να κάνω, απλώς για να επιβεβαιώσω ότι ήμουν ονειροπόλος. Και όμως, ο Alain αγκάλιασε την προσπάθεια μέσω και άλλων πανεπιστημιακών φίλων του» δηλώνει στο Debbiestravel.gr ο κ. Σινάνης.
Ευχαριστίες
Ο κ. Σινάνης όπως επισημαίνει, το βιβλίο Guide to the Mines of Antiparos δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί, αν δεν υπήρχαν φίλοι Αντιπαριώτες και ένας Παριανός, οι οποίοι, πίστεψαν, ενστερνίστηκαν την προσπάθειά του και νοιάστηκαν στην πράξη για το αφανές τουριστικό προϊόν της Αντιπάρου, συνδράμοντας με πολλούς τρόπους στην υλοποίηση του έργου.
«Όλους τους ευχαριστώ από καρδιάς για την εμπιστοσύνη, όπως ευχαριστώ τον οικείο Δήμο Αντιπάρου και τον δήμαρχό μας Τάσο Φαρούπο για τη συνέχεια της υποστήριξης στο πρόσωπό μου. Όλοι, ας είναι βέβαιοι ότι αυτή τους η ανταποδοτική συνδρομή, θα δώσει φρέσκο αέρα στα πανιά της Αντιπάρου, ταξιδεύοντάς την σε άλλο επίπεδο, καθώς η μελέτη, είναι ακόμα μια προσφορά στον πολιτισμό της και την ανάδειξη της άγνωστης μεταλλευτικής και κοινωνικής Ιστορίας της» υπογραμμίζει ο συγγραφέας Άγγελος Σινάνης.
*
-Το βιβλίο Guide to the Mines of Antiparos διατίθεται στην Αντίπαρο, στο βιβλιοπωλείο «Αρόδο».
-Στην υπόλοιπη Ελλάδα από τον εκδοτικό οίκο Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη στη Θεσσαλονίκη.
